Afname betalingsachterstanden onder huishoudens in 2009

(2-2-2010)

Van de bijna 1,8 miljoen huishoudens in Nederland, blijkt 24,8% een of meer vormen van betalingsachterstanden te hebben. In 2008 betrof dit percentage 27,0%. Dit komt naar voren uit de Monitor Betalingsachterstanden 2009 die EIM in 2009 - net als in 2008 - heeft uitgevoerd.

Met de uitvoering van deze Monitor wordt duidelijk hoe groot het aantal huishoudens in Nederland met betalingsachterstanden is, wat de kenmerken zijn van de betalingsachterstanden en welke achtergrondkenmerken de huishoudens met betalingsachterstanden hebben. Hierbij wordt gekeken naar de volgende vormen van betalingsachterstanden: achterstallige rekeningen (zoals telefoon, elektriciteit en water), kredieten en leningen, afbetalingsregelingen, rood staan en creditcardregelingen.

Een behoorlijke afname ten opzichte 2008 is te zien bij de achterstallige rekeningen en dan met name bij de telefoonrekeningen. Verder is er een afname zichtbaar bij de doorlopende kredieten en persoonlijke leningen en geld geleend bij familie, vrienden of kennissen. Ook is er een duidelijke daling waarneembaar in het aantal huishoudens dat te maken heeft met op afbetaling gekochte goederen. Het aantal huishoudens dat nooit rood staat is behoorlijk toegenomen ten opzichte van 2008 en het aantal huishoudens dat vaak rood staat in beperkte mate. Zichtbaar is verder dat in 2009 minder huishoudens met een gespreide afbetalingsregeling van de creditcardschuld te maken hebben.

De afname van betalingsachterstanden in 2009 ten opzichte van 2008 heeft onder andere te maken met een daling van het consumentenvertrouwen waardoor huishoudens behoudender zijn in hun uitgaven en meer sparen om onzekerheid in de toekomst het hoofd te kunnen bieden. Verder speelt ook mee dat financiële instellingen het voor huishoudens moeilijker maken om kredieten te verkrijgen en dat bedrijven hun incassobeleid hebben aangescherpt. Dat huishoudens vaker rood staan geeft aan dat rood staan een gemakkelijke manier is geworden om over extra krediet te beschikken. Dat duidelijk meer huishoudens nooit rood staan, past in het beeld dat meer huishoudens financiële risico's mijden.

De situatie met betrekking tot betaalachterstanden van huishoudens in Nederland lijkt op basis van deze resultaten in 2009 te zijn verbeterd ten opzichte van een jaar eerder. Dat geeft echter geen volledig beeld van de werkelijke situatie. Zo is de vraag naar schuldhulpverlening de laatste tijd behoorlijk toegenomen. Deze toename wordt voor een deel veroorzaakt doordat huishoudens minder snel verwachten dat zij zelf hun financiële problemen kunnen oplossen en daardoor eerder naar de daartoe aangewezen instanties gaan om hulp te vragen. Verder komt niet of nauwelijks naar voren uit de Monitor dat er een groep huishoudens is die nauwelijks het hoofd boven water kan houden. Dat heeft vooral te maken met de 'grote aantallen': op ruim 7 miljoen huishoudens is en blijft het aantal probleemschulden relatief beperkt waardoor het aantal overige huishoudens dat de hand op de knip houdt al snel veel groter is.

Op wat langere termijn kan de daling van het aantal betalingsachterstanden overigens wel leiden tot een afname van het aantal probleemschulden. Als huishoudens voorzichtiger consumeren, wat duidelijk naar voren komt uit de Monitor 2009, wordt de kans op het ontstaan van probleemschulden kleiner.